W połowie 2021 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała nowe rekomendowane normy dot. jakości powietrza. Najważniejszymi zmianami są te dotyczące maksymalnych stężeń pyłów zawieszonych PM10 i PM2,5. Nie są to jednak jedyne zmiany.

Pojawiły się m.in. nowe wytyczne dotyczące tlenków azotu, które są czterokrotnie bardziej rygorystyczne niż dotychczas. Dla odmiany tlenki siarki uznano za mniej groźne, niż dotychczas uważano. Co się zmieniło? Jak wyglądają obecne normy jakości powietrza WHO? Jakie oczyszczacze powietrza są w stanie im sprostać?

Nowe normy WHO dot. poziomu pyłów PM2,5

Jedną z najważniejszych zmian jest bardziej restrykcyjny limit dopuszczalnego stężenia pyłów PM2,5 uznanych za najbardziej szkodliwe dla zdrowia. Zgodnie z nowymi wytycznymi:

  • Maksymalne stężenie średnioroczne PM2,5 nie powinno przekraczać 5 µg/m3  (wcześniej było to 10 µg/m3
  • Stężenie dobowe nie powinno zaś przekraczać 15 µg/m3 (wcześniej było to 25 ug/m3)

Nowe normy WHO dot. poziomu pyłów PM10

Obniżono także maksymalne dopuszczalne stężenie pyłów PM10 do wartości, ustalając średnioroczny limit 15 µg/m3. Nowe wytyczne prezentują się więc następująco:

  • Maksymalne stężenie średnioroczne PM2,5 nie powinno przekraczać 15 µg/m3  (wcześniej było to 20 µg/m3
  • Stężenie dobowe nie powinno zaś przekraczać 45 µg/m3 (wcześniej było to 50 ug/m3)

Pozostałe zmiany norm jakości powietrza WHO

Aktualizacje zalecanych norm jakości powietrza przez WHO dotyczą łącznie 6 zanieczyszczeń: oprócz pyłów zawieszonych PM także dwutlenku azotu (NO2), dwutlenku siarki (SO2), ozonu (O3) oraz tlenku węgla (CO).

Pełną listę zmian przedstawiamy w tabeli poniżej:

Dopuszczalne-stężenia popularnych zanieczyszczeń - tabela

Alerty RCB i poziomy informowania – kiedy wysyłane są ostrzeżenia?

Wyróżniamy w Polsce 3 poziomy zanieczyszczeń. Parametrem branym przez nie pod uwagę jest poziom PM10 w danym dniu, na danym obszarze. W zależności od stężenia PM10, mówimy o poziomach:

  • dopuszczalnym (do 50 µg/m3 PM10)
  • informowania (do 100 µg/m3 PM10)
  • alarmowym (do 150 µg/m3 PM10)

Jak czytamy na stronie Generalnego Inspektoratu Ochrony Środowiska: „poprzez ALERT RCB rozsyłane będą informacje o ryzyku wystąpienia w danym dniu przekroczenia poziomu alarmowego dla pyłu zawieszonego PM10.

Powiadomienie będzie przygotowywane przez GIOS i rozsyłane przez RCB w przypadku wystąpienia ryzyka przekroczenia średniodobowego stężenia pyłu zawieszonego PM10 wynoszącego 150 µg/m3.”

Dlaczego WHO aktualizuje normy jakości powietrza? Co to oznacza dla mieszkańców?

W raporcie Air Quality in Europe 2021 Europejska Agencja Środowiska (EEA) przedstawiła dane dot. oceny emisji i stężeń zanieczyszczeń powietrza w całej Europie w latach 2019 i 2020 oraz jak te dane mają się do unijnych norm jakości powietrza i nowych rekomendacji WHO.

W 2019 roku w 27 krajach członkowskich UE doszło do:

  • 307 000 przedwczesnych zgonów w wyniku narażenia na drobny pył zawieszony,

  • 40 400 przedwczesnych zgonów w wyniku przewlekłej ekspozycji na dwutlenek azotu,

  • 16 800 przedwczesnych zgonów wśród osób narażonych na ostrą ekspozycję na ozon.

Podczas gdy WHO dość radykalnie zaostrza wytyczne dot. norm jakości powietrza (szczególne w zakresie PM2,5, PM10 i NO2), normy Unii Europejskiej pozostają nieco w tyle. Wciąż są one bardziej restrykcyjne niż normy przyjęte w Polsce. Jednak odstają nieco od tych rekomendowanych przez Światowa Organizację Zdrowia. Dobrze obrazuje to poniższa grafika.

Normy jakości powietrza WHO a Unia Europejska wytyczne

Grafika ukazująca różnice w postrzeganiu norm jakości powietrza przez UE i WHO. Źródło: www.consilium.europa.eu/pl

Niechlubne liczby odzwierciedlają problemy klimatyczne, z jakimi mierzy się Europa. Pojawiła się też jedna dobra wiadomość. W porównaniu z 2005 r., w 2019 r. przedwczesne zgony związane z narażeniem na drobny pył zawieszony (PM2,5) zmniejszyły się o 33%.

W latach 2005-2019 udało się też zmniejszyć emisję tlenków azotu o 36%, a dwutlenku siarki aż o 76%. 

Celem planu działania na rzecz zerowego zanieczyszczenia jest zmniejszenie liczby przedwczesnych zgonów spowodowanych narażeniem na drobny pył o 55% do 2030 r. w porównaniu z 2005 r.

Dlatego też Komisja Europejska zainicjowała przegląd dyrektyw dotyczących jakości powietrza atmosferycznego, aby ściślej dostosować standardy jakości powietrza w Europie do zaleceń WHO.

Jak mierzyć PM2,5 i PM10?

Poziom pyłów zawieszonych PM10 i PM2,5 w Polsce w 2021 roku
Mapa zanieczyszczeń pyłowych PM10 na stronie GIOŚ w dniu 17.01.22. Źródło: powietrze.gios.gov.pl

Zanim przejdziemy do zakupu oczyszczaczy powietrza, które (w większości) mają wbudowane czujniki pyłów PM2,5 czy PM10, warto najpierw sprawdzić z jak zanieczyszczonym powietrzem mamy do czynienia w naszym domu i okolicy.

Dobrym pierwszym krokiem jest odwiedzenie stron instytucji, które na bieżąco monitorują stan powietrza na danym obszarze, np. Airly czy GIOŚ (Generalny Inspektorat Ochrony Środowiska).

Screen airly mapa jakość powietrza warszawa
Screen z aplikacji Airly przedstawiający mapę jakości powietrza dla aglomeracji Warszawskiej w dniu 20.01.22. Źródło: Airly.org.pl

Znajdziemy w nich mapy jakości powietrza, aktualizowane na podstawie informacji z czujników znajdujących się w różnych częściach miasta. Warto też zwrócić uwagę na to, gdzie dokładnie zlokalizowany jest czujnik.

Zdarza się bowiem, iż sensor umiejscowiony w pobliżu np. zakładu przemysłowego będzie prezentował zawyżone odczyty. Znany jest również przypadek Nowego Targu, w którym przeniesiono stację pomiarową z centrum na obrzeża, co automatycznie poprawiło jakość prezentowanego powietrza.

Jeśli widzimy, że w naszej okolicy poziom PM2,5 często przekracza dopuszczalne normy, sięgając średnio np. 40-50 PM2,5, warto w przyszłości rozważyć zakup oczyszczacza powietrza. Przyjmuje się bowiem, że około 30-40% zanieczyszczeń z zewnątrz dostaje się do budynków, przez drzwi i stolarkę okienną.

A jak zmierzyć poziom PM2,5 w mieszkaniu?

Czujnik PM2,5 Vestfrost A1Z40WH i Kaiterra Laser Egg
Oczyszczacz powietrza Vestfrost oraz czujnik jakości powietrza Kaiterra Laser Egg, mierzący m.in. stężenie PM2,5 poziom zanieczyszczeń AQI, temperaturę, wilgotność oraz stężenie TVOC (LZO). Materiały własne Ranking-Oczyszczaczy.pl

Warto kupić w tym celu miernik jakości powietrza, wyposażony w czujnik pyłów PM2,5 i/lub PM10. Sensory te kosztują od ok. 130 do nawet 1100 zł, a najtańszym godnym polecenia urządzeniem będzie Xiaomi SmartMi PM2,5 Detector. Polecamy jednak również odwiedzić nasz ranking czujników jakości powietrza, gdzie znajdziecie 16 modeli o różnej funkcjonalności i zakresie cen.

Normy jakości powietrza, a oczyszczacze powietrza

Porównanie oczyszczaczy powietrza Xioami Klarta Philips i Electrolux

Przy okazji nowych rekomendacji WHO dot. stężeń zanieczyszczeń, powstaje pytanie jak oczyszczacze powietrza pomagają w osiąganiu docelowej jakości powietrza?

Najważniejsze fakty:

  • Oczyszczacze powietrza opierają swą pracę o odczyty z czujników jakości powietrza (m.in. czujnika pyłów zawieszonych, w niektórych modelach czujnika kurzu oraz np. czujników LZO) oraz algorytm oceny jakości powietrza

  • Im bardziej rygorystyczny algorytm oceny jakości powietrza, tym mniejsza tolerancja na przekroczenia norm – oczyszczacz szybciej będzie dążył do przywrócenia wymaganej jakości powietrza (zalecanej przez WHO)

  • Oczyszczacz powietrza nie oczyści powietrza w otoczeniu budynku, a jedynie to, co znajdzie się w obrębie danego mieszkania. Ze względu na obecne w lokalach ściany, korytarze, zaułki, ograniczające przepływ powietrza, poleca się zakup oczyszczaczy do poszczególnych pomieszczeń aniżeli do całych mieszkań.

Dostępne na polskim rynku oczyszczacze przejawiają spore różnice w interpretacji zanieczyszczeń. Przykładowo: modele Xiaomi, projektowane głównie z myślą o rynku chińskim, pracują w trybie automatycznych wg azjatyckich norm zanieczyszczeń, znacznie łagodniejszych niż te rekomendowane przez WHO czy UE. Podobnie do oceny stężeń PM2,5 podchodzą np. oczyszczacze powietrza Toshiba czy Sharp.

Na drugim biegunie mamy m.in. urządzenia LIFAair oraz polskiego producenta Klarta, które kładą duży nacisk na dopasowanie algorytmu pracy do restrykcyjnych norm WHO.

Oto jak poszczególne marki interpretują niedopuszczalne poziomy pyłów PM2,5.

  • XIAOMI > 150 µg/m³ (1000% dobowej dla pyłów PM2.5!!!)

  • SAMSUNG >75 µg/m³ (500% dobowej normy!)

  • PHILIPS > 56/80 µg/m³ (>360% normy)

  • KLARTA > 30 µg/m³ (250% normy)

  • LIFAAIR > 12 µg/m³ (75% normy) 

Nowe normy WHO. Jaki oczyszczacz powietrza wybrać? 

1. Klarta Forste 4 – cena 899 zł

Klarta Forste 4 przód oczyszczacza recenzja

Oczyszczacze polskiej marki Klarta od lat cechują się bardzo restrykcyjnym podejściem do smogu i świetnym trybem automatycznym. I choć, jak w przypadku większości elektroniki, produkcja odbywa się w Chinach, serce oczyszczacza, a więc algorytm oceny jakości powietrza, tryby pracy, liczba prędkości wartości czy wszelkie dodatkowe funkcjonalności zostały opracowane w Polsce.

Dlatego też Klarta Forste 4 jest najbardziej polecanym przez nas oczyszczaczem w zestawieniu urządzeń, które sprostają nowym normom WHO.

Łączy bowiem niską cenę z bezkompromisowym podejściem do smogu (przyśpiesza już przy 6 µg/m³), niemal bezobsługową eksploatacją (3 intuicyjne tryby automatyczne) i inteligentnym charakterem (Wi-Fi z aplikacją mobilną i pełną automatyzacją).

Model  Klarta Forste 4
Cena 899 zł
Wydajność oczyszczania 300 m³/h
Rekomendowana powierzchnia 37,5 m²
Filtry Wstępny, HEPA H13 lub E11, węglowy
Czujniki PM2,5, temperatury, wilgotności
Wskaźniki Numeryczny na panelu sterowania i w aplikacji
Głośność 20-59 dB
Pobór mocy 5-436 W
Roczny koszt eksploatacji Żywotność filtrów – 12 mies, cena od 169 zł za komplet, roczny koszt eksploatacji – od 169 zł

2. Klarta Stor 2 – cena 1399 zł

Drugi z modeli Klarty – Stor 2, podobnie jak Forste 4, jest urządzeniem zaprojektowanym z myślą o polskim rynku. Dlatego też system oceny jakości powietrza jest tu bardziej restrykcyjny niż np. w Xiaomi, Sharpie czy Samsungu.

Klarta Stor 2 jest już zauważalnie droższy od Forste 4, jednak dzięki ogromnej wydajności oczyszczania – 600 m3/h, wciąż jest bardzo opłacalnym modelem (zwłaszcza do duzych powierzchni)1

Model  Klarta Stor 2
Cena 1399 zł
Wydajność oczyszczania 600 m³/h
Rekomendowana powierzchnia 75 m²
Filtry Wstępny, HEPA H13 lub E11, węglowy
Czujniki PM2,5, temperatury, wilgotności
Wskaźniki Kolorystyczny, numeryczny jedynie w aplikacji
Głośność 24-66 dB
Pobór mocy 5-66 W
Roczny koszt eksploatacji Żywotność filtrów – 12 mies, cena od 269 zł za komplet, roczny koszt eksploatacji – od 269 zł

3. Electrolux Pure A9 PA91-404DG/GY – cena 1599 zł

oczyszczacze powietrza Electrolux PA91-404DG/GY

Electrolux Pure A9 PA91-404GY i Electrolux Pure A9 PA91-404DG to urządzenia o wysokiej wydajności i bardzo dobrej kulturze pracy. Są one wyposażone w filtry skuteczne w walce ze smogiem i alergenami, a także w czujniki PM2,5 oraz LZO. Wydajność oczyszczania modeli z serii 404 to 442 m³/h, co pozwala oczyścić powietrze w pomieszczeniach do 55 m².

Wadę stanowi natomiast fakt, iż odczyty sensora pyłu zawieszonego interpretowane są łagodniej niż powinny. Electrolux PA91-404GY/PA91-404DG uznaje jakość powietrza za dobrą, gdy stężenie wynosi 35 µg/m3.

Na tle konkurencji to i tak stosunkowo dobry wynik. Tymczasem nowe średniodobowe normy PM2,5 wg WHO mówią o maksymalnie 15 µg/m³. Jest więc nieźle, ale mogło być lepiej.

Model  Electrolux Pure A9 PA91/404DG/GY
Cena 1599 zł
Wydajność oczyszczania 442 m³/h
Rekomendowana powierzchnia 55 m²
Filtry Wstępny, HEPA E12 lub E11, węglowy
CzujnikiTVOC, światła, temperatury, wilgotności PM2,5, temperatury, wilgotności, TVOC, światła, temperatury, wilgotności
Wskaźniki Numeryczny na panelu sterowania i w aplikacji
Głośność 17-49 dB
Pobór mocy b.d.
Roczny koszt eksploatacji Żywotność filtrów – 12 mies, cena od 279 zł. Roczny koszt eksploatacji – od 269 zł

Źródła:

1. Autor nieznany. Jakość powietrza. Consilium Europa. 04.03.2024. www.consilium.europa.eu/pl. Dostęp do strony internetowej: 27.03.2024

2. Komunikat GIOŚ z dnia 28.12.2021 r. w sprawie aktualnej i prognozowanej jakości powietrza w Polsce. www.powietrze.gios.gov.pl. Dostęp do strony internetowej: 05.09.2023

3. Zespół LIFE MAPPINGAIR/PL. Nowe wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące norm jakości powietrza. 23.09.2021. www.mappingair.meteo.uni.wroc.pl. Dostęp do strony internetowej: 04.09.2023

4. Zespół LIFE MAPPINGAIR/PL. Jakość powietrza w Europie 2021. 21.12.2021. www.mappingair.meteo.uni.wroc.pl. Dostęp do strony internetowej: 04.09.2023

5. Puls Medycyny. WHO opublikowało nowe, restrykcyjne wytyczne dot. zanieczyszczenia powietrza. 23.09.2021. www.pulsmedycyny.pl. Dostęp do strony internetowej: 05.09.2023

Jak oceniasz recenzję?

Aby wystawić ocenę kliknij w gwiazki

Średnia ocena 0 / 5. Ilość ocen: 0

No votes so far! Be the first to rate this post.

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading...

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Klimatyzacja do domu

12 czerwca 2024 · 12 minut czytania

Oczyszczacz powietrza do pokoju dziecka – Ranking 2024

Według najnowszych szacunków Światowej Organizacji Zdrowia ponad 40% światowej populacji dzieci do 15 roku ma na co dzień kontakt z …

12 czerwca 2024 · 5 minut czytania

Jak działa klimatyzator przenośny? Poznaj najważniejsze zasady

Klimatyzatory mobilne są łatwe w użyciu, a ich montaż nie wymaga uzyskania zgody właściciela budynku. Stanowią one tańszą alternatywę dla …

12 czerwca 2024 · 6 minut czytania

Co pyli w czerwcu? Aktualne zagrożenia dla alergika

Przełom wiosny i lata to trudny moment dla osób zmagających się z alergią na pyłki. Kwitną bowiem m.in. silnie uczulające …

12 czerwca 2024 · 11 minut czytania

Jak ochłodzić pokój? Klimatyzator, klimatyzer czy wiatrak?

Jak ochłodzić pokój latem? Klimatyzator przenośny, klimatyzacja naścienna, a może zwykły wentylator? Klimatyzator powietrza, czy to naścienny czy mobilny nie …

24 maja 2024 · 0 minut czytania